CHUYÊN ĐỀ:
SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HOÁ HỌC ĐỂ
DẠY HỌC HOÁ HỌC THEO HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH CỰC
_VẬN DỤNG DẠY LOẠI BÀI TÍNH CHẤT CỦA CÁC CHẤT

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Qua nghiên cứu các loại bài “ Tính chất của các chất cụ thể”. Hầu hết phương pháp chung đều sử dụng thí nghiệm theo hướng nghiên cứu và đi từ: Dự đoán tính chất hoá học ( kiểm tra dự đoán ( kết luận tính chất ( vận dụng.
Để kiểm tra dự đoán và rút ra kết luận về tính chất hoá học của chất đòi hỏi phải sử dụng thí nghiệm hoá học. Nếu không sử dụng thí nghiệm hoá học trong dạy hoá học thì không thể đáp ứng theo yêu cầu đặc trưng bộ môn. Đồng thời không đúng theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy học tích cực.
Thí nghiệm là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn, là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo và nó là phương tiện duy nhất giúp hình thành ở học sinh kỹ năng, kỹ xảo thực hành và tư duy kỹ thuật.
Thí nghiệm có thể thực hiện được trong tất cả các khâu của quá trình dạy học. Chẳng hạn thí nghiệm biểu diễn của giáo viên sử dụng trong nghiên cứu tài liệu mới, hoặc trong khâu hoàn thiện kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo (ôn tập, tổng kết). Thông qua thí nghiệm, học sinh nắm kiến thức một cách hứng thú, vững chắc, sâu sắc.
Chính xuất phát từ những vấn đề trên mà chúng tôi chọn đề tài với phương pháp: “SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM HOÁ HỌC ĐỂ DẠY HỌC HOÁ HỌC THEO HƯỚNG DẠY HỌC TÍCH CỰC
_VẬN DỤNG DẠY LOẠI BÀI TÍNH CHẤT CỦA CÁC CHẤT”

II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Để đáp ứng được phương pháp “Sử dụng thí nghiệm hoá học để dạy học hoá học theo hướng dạy học tích cực” thì phải nói đến vị trí, vai trò của thí nghiệm hoá học trong dạy học hoá học. Vì phương pháp thí nghiệm hoá học là phương pháp dạy học mang tính đặc thù của khoa học hoá học – khoa học thực nghiệm. Thí nghiệm hoá học được sử dụng theo đúng mục đích sẽ là nguồn HS khai thác, tìm tòi phát hiện kiến thức, giúp phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, phát huy năng lực nhận thức và tư duy khoa học hoá học.
1/ Bản chất của phương pháp:
Thí nghiệm hoá học được sử dụng theo những cách khác nhau để giúp học sinh thu thập và xử lý thông tin nhằm hình thành khái niệm, tính chất chung và tính chất của các chất vô cơ, hữu cơ cụ thể.
Thí nghiệm hoá học có thể do giáo viên biểu diễn hoặc thí nghiệm do HS thực hiện, giúp HS tìm hiểu tính chất hoá học của chất, hình thành khái niệm hoặc thực hành vận dụng những tính chất hoá học đã học. Tuy nhiên trong thực tế có những cách sử dụng thí nghiệm hoá học khác nhau nhằm phát huy tính tích cực của học sinh.
Thí dụ:
Thí nghiệm nghiên cứu do nhóm HS thực hiện để phát hiện tính chất hoá học mới. Ví dụ: Nghiên cứu tác dụng của bazờ và tác dụng muối trong bazơ.
Thí nghiệm biểu diễn của giáo viên theo hướng nghiên cứu giúp HS quan sát nhận xét rút ra kết luận. Ví dụ: GV biểu diễn thí nghiệm đốt cháy sắt trong bình khí Clo ở bài “tính chất hoá học của kim loại” để HS nghiên cứu tính chất kim loại với phi kim.
Thí nghiệm kiểm chứng nhằm kiểm tra những dự đoán, những suy đoán lý thuyết. Ví dụ: Sau khi HS dự đoán phản ứng của Nhôm với dd kiềm NaOH. HS làm thí nghiệm:Cho dây nhôm vào dd NaOH kiểm tra dự đoán nào đúng.
Thí nghiệm đối chứng nhằm rút ra kết luận đầy đủ chính xác hơn về một quy tắc, tính chất của chất. Ví dụ: Thí nghiệm khi nghiên cứu khả năng kim loại sắt có thể đẩy Cu ra khỏi muối CuSO4, còn Cu không đẩy được Fe ra khỏi dd muối FeSO4.
Thí nghiệm nêu vấn đề (giúp HS phát hiện vấn đề). Ví dụ: Khi nghiên cứu tính chất của H2SO4 đặc. GV yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm: Cho dây Cu vào H2SO4 đặc, nóng thấy có phản ứng xảy ra. Vấn đề đặc ra là: Hiện tượng trên có sai không? hoặc lý thuyết trước đây (Kim loại đứng sau H không tác dụng với dung dịch axit) không đúng.
Thí nghiệm giải quyết vấn đề. Ví dụ: Như phần trên, GV thực hiện thêm thí nghiệm cho giấy quỳ tím ẩm lên miệng ống nghiệm Cu và H2SO4 đặc, nóng và yêu cầu HS nêu hiện tượng xác định khí này có phải là khí hiđrô không